Verplichtingen en regelgeving energietransitie in 2026

Het Nederlandse stelsel van verplichtingen rond energieprestatie is in 2026 uitgebreid en op onderdelen aangescherpt. Woningeigenaren krijgen te maken met de labelverplichting bij verkoop en verhuur, verhuurders met de Wet Betaalbare Huur en het Woningwaarderingsstelsel, eigenaren van bedrijfspanden met de label C-verplichting, de energiebesparingsplicht en de EED-audit. Bovendien treedt op 29 mei 2026 de Nederlandse implementatie van EPBD IV in werking, met gevolgen voor NTA 8800 en het label zelf. Hieronder leest u per categorie de actuele stand.

Verplichtingen voor woningeigenaren

Bij verkoop of verhuur van een woning is een geldig energielabel verplicht. Dit label loopt van A++++ tot G en is tien jaar geldig. De notaris controleert bij transport of het label aanwezig is. Zonder geldig label kan de RVO een bestuurlijke boete opleggen aan de verkoper.

Voor nieuwbouw geldt sinds 1 januari 2021 de BENG-eis (Bijna Energie Neutrale Gebouwen). BENG wordt vastgesteld voor drie indicatoren: de maximale energiebehoefte (BENG 1), het maximale fossiele primaire energiegebruik (BENG 2) en het minimumaandeel hernieuwbare energie (BENG 3). Voor woningfuncties gelden harde grenswaarden. Een omgevingsvergunning voor nieuwbouw wordt alleen verleend als het ontwerp hieraan voldoet.

Wet Betaalbare Huur en het WWS

De Wet Betaalbare Huur is per 1 juli 2024 in werking getreden en regelt huurprijzen in het middensegment (onder 186 punten van het Woningwaarderingsstelsel). Voor 2026 geldt een maximale huurverhoging van 6,1% in het middensegment en 4,4% in de vrije sector. Het energielabel werkt direct door in de WWS-puntentelling voor zelfstandige woonruimte.

Sinds de invoering van de Wet Betaalbare Huur worden slechte labels bestraft met minpunten in plaats van nulpunten. Label A (of beter) levert 6 tot 8 extra punten op, labels B tot en met D houden de bekende toeslagen, label E kost 1 punt, label F kost 5 punten en label G kost 10 punten. Voor rijksmonumenten geldt een uitzondering: een slecht label leidt daar niet tot minpunten. Voor woningen die net onder de 187-puntsgrens vallen, kan een labelsprong het verschil betekenen tussen middensegment en vrije sector.

Verplichtingen voor bedrijfspanden

Kantoren met een gebruiksoppervlakte van 100 m² of meer moeten sinds 1 januari 2023 minimaal energielabel C hebben. Handhaving ligt bij gemeenten en Omgevingsdiensten, die in 2026 actief waarschuwingsbrieven versturen en lasten onder dwangsom tot € 81.000 opleggen. Voor meer details verwijzen wij naar ons artikel Handhaving energielabel C.

Naast de label C-verplichting geldt voor vrijwel alle bedrijfspanden de energiebesparingsplicht. Organisaties die per jaar meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ gas verbruiken, moeten alle energiebesparende maatregelen treffen die zich binnen vijf jaar terugverdienen. De Erkende Maatregelenlijst (EML) bevat het overzicht voor gebouwen, faciliteiten en processen. Deze termijn wordt naar verwachting vanaf de rapportageronde 2027 verlengd naar zeven jaar.

De informatieplicht die aan de energiebesparingsplicht gekoppeld is, verplicht u om elke vier jaar te rapporteren welke maatregelen u heeft uitgevoerd. De eerstvolgende rapportageronde is in 2027. Rapportage loopt via het eLoket van RVO.

Grote ondernemingen (meer dan 250 fte, meer dan € 50 miljoen omzet of meer dan € 43 miljoen balanstotaal) zijn daarnaast verplicht elke vier jaar een energie-audit uit te voeren onder de Europese Energie-Efficiëntierichtlijn (EED). De audit brengt het energieverbruik, de besparingspotenties en een investeringsplan in kaart.

EPBD IV en de nieuwe NTA 8800 per 29 mei 2026

Op 29 mei 2026 treedt in Nederland de vierde versie van de Europese EPBD-richtlijn in werking. Dit leidt tot een aangepaste NTA 8800, nieuwe ISSO-opnameprotocollen (75.1 en 82.1) en nieuwe BRL'en voor EPA-adviseurs (BRL 9500-U, 9500-W en 9501). Drie wijzigingen zijn voor u direct relevant: thuisbatterijen krijgen een positieve waardering via een correctiefactor, grote utiliteitsbouw moet gebruikmaken van Gebouwautomatiserings- en Controlesystemen (GACS), en het label bevat straks extra indicatoren zoals finaal energiegebruik en operationele broeikasgasemissies.

Labels die vóór 29 mei 2026 zijn afgegeven blijven hun tien jaar geldigheid behouden. Voor objecten waar een betere labelklasse op basis van de nieuwe methodiek aannemelijk is, kan een nieuwe opname verstandig zijn.

Subsidies en fiscale instrumenten

De beschikbare ondersteuning in 2026 bestaat uit onder meer de ISDE (isolatie, warmtepomp, ventilatie, aansluiting warmtenet), de Energie-investeringsaftrek (EIA), de Milieu-investeringsaftrek en Willekeurige afschrijving (MIA/Vamil), de Energiebespaarlening via het Warmtefonds en voor maatschappelijk vastgoed de DUMAVA. Stapeling is binnen grenzen mogelijk. Een volledig overzicht vindt u op onze subsidiepagina.

Wat u nu concreet kunt doen

De rode draad in alle regelgeving is dezelfde: een actueel energielabel, uitgevoerde energiebesparende maatregelen en duidelijke registratie. Start bij een betrouwbare EPA-opname die uw huidige positie vastlegt. Laat vervolgens een maatwerkadvies opstellen waarin zowel de wettelijke verplichtingen, de financiële voordelen als de verwachte labelsprongen zijn opgenomen. Daarna kiest u welke maatregelen u wanneer uitvoert.

Voor verhuurders en beleggers geldt extra aandacht voor de Wet Betaalbare Huur. Een labelsprong van E naar B kan het verschil betekenen tussen een gereguleerde huurprijs en vrije sector, en voorkomt minpunten in het WWS. Voor eigenaren van kantoren is label C op 1 januari 2026 al niet meer een deadline maar een handhavingsrealiteit.

Weet u niet precies welke regels voor uw pand gelden? Bel SynerGroen op 085 212 77 75 of vraag een adviesgesprek aan. Wij zijn gevestigd in Zundert en werken in heel Noord-Brabant en daarbuiten.